سازش در دادگاه و گزارش اصلاحی؛ توافق را چطور دقیق ثبت کنیم؟
سازش در هر مرحلهٔ دعوای مدنی ممکن است، اما متن توافق آثار اجرایی دارد. موضوع، تعهدها، موعدها، اختیار وکیل و صدور گزارش اصلاحی را کنترل کنید.
پیش از مذاکره، اختیار تصمیم‌گیری را بررسی کنید
سازش میتواند راهی برای پایان‌دادن به اختلاف یا محدودکردن بخش‌هایی از آن باشد؛ اما توافق شفاهی و گزارش اصلاحی آثار یکسانی ندارند. پیش از امضا باید معلوم باشد طرفین بر سر کدام دعوا یا تعهد توافق کرده‌اند، هر کدام چه کاری را در چه زمانی انجام می‌دهند، چه بخشی از اختلاف باقی می‌ماند و توافق در چه قالبی ثبت خواهد شد.
مادهٔ ۱۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی اجازه می‌دهد طرفین در هر مرحله از دادرسی مدنی دعوا را از طریق سازش خاتمه دهند. مادهٔ ۱۸۴ سازش ثبت‌شده در دادگاه را در قالب گزارش اصلاحی پیش‌بینی میکند و اجرای مفاد آن را مانند احکام دادگاه قرار می‌دهد. بنابراین نگارش دقیق مفاد توافق اهمیت عملی و اجرایی دارد.
اگر وکیل در مذاکره یا جلسه حاضر است، متن وکالتنامه را از نظر اختیار سازش و مصالحه بررسی کنید. مادهٔ ۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، اختیار صلح و سازش را از مواردی می‌داند که باید در وکالتنامه تصریح شود. اگر اختیار روشن نیست، توافق را از جانب موکل نهایی نکنید و مسیر اخذ اجازهٔ معتبر را بررسی کنید.
برای شخص حقوقی نیز سمت نماینده و حدود مصوبه یا اختیار او را کنترل نمایید. در توافق چندطرفه، نام تمام اشخاصی را که متعهد یا ذی‌نفع می‌شوند با سند سمت تطبیق دهید؛ حضور یکی از طرف‌ها الزاماً برای تعهدآورشدن دیگران کفایت نمی‌کند.
تعهدها را دقیق، سنجش‌پذیر و زمان‌دار بنویسید
هر تعهد باید روشن کند چه کسی چه کاری را انجام می‌دهد، موضوع آن چیست، مبلغ یا مال کدام است، در چه زمان و از چه روشی پرداخت یا تحویل می‌شود و محل انجام کجاست. اگر توافق اقساطی است، مبلغ و تاریخ هر قسط و حساب مقصد را دقیق درج کنید. اگر تنظیم سند یا تحویل مال مدنظر است، سند و محل مراجعه را مشخص نمایید.
واژه‌هایی مانند «بعداً تسویه می‌شود»، «همکاری خواهد کرد» یا «کلیه اختلافات خاتمه یافت» بدون تعریف دامنه، امکان اختلاف بعدی دارند. اگر توافق فقط به یک دعوا مربوط است، شماره پرونده و خواسته را مشخص کنید؛ اگر موضوع‌های دیگری هم داخل توافق‌اند، هر کدام را جدا بنویسید.
دامنهٔ اسقاط یا باقی‌ماندن حق را صریح کنید
طرفین باید بدانند با سازش چه چیزی حل می‌شود و چه چیزی باقی می‌ماند. وضعیت اصل طلب، خسارت، هزینه، دعوای متقابل، تعهدهای آتی، دعوای مربوط به قرارداد دیگر یا حقوق شخص ثالث را روشن کنید. از عبارت کلی «طرفین هیچ ادعایی ندارند» استفاده نکنید مگر دامنه و زمان آن برای همه روشن و مورد توافق باشد.
اگر توافق به انجام چند مرحله وابسته است، بنویسید هر تعهد چه زمانی انجام‌شده تلقی می‌شود و در صورت تأخیر یا اجرای ناقص چه چیزی قابل پیگیری است. دربارهٔ آثار عدم انجام تعهد، سازوکار گزارش و امکان مراجعهٔ بعدی به مرجع را با توجه به قانون و نظر موکل بررسی کنید.
| محور | پرسش بازبینی |
|---|---|
| اختیار | آیا امضاکنندگان برای توافق اختیار کافی دارند؟ |
| اشخاص | همهٔ طرف‌های متعهد و ذی‌نفع درست نام‌گذاری شده‌اند؟ |
| موضوع | دقیقاً کدام پرونده، خواسته یا قرارداد حل‌وفصل می‌شود؟ |
| اجرا | مبلغ، تاریخ، روش پرداخت یا محل انجام روشن است؟ |
| دامنه | حقوق باقی‌مانده و حقوق اشخاص ثالث از توافق جدا شده‌اند؟ |
| ثبت | مفاد در گزارش اصلاحی نهایی و امضاشده منعکس شده‌اند؟ |
صورت‌جلسهٔ مذاکره با گزارش اصلاحی تفاوت دارد
در مذاکرهٔ سازش ممکن است طرفین به توافق نزدیک شوند یا یادداشتی بنویسند؛ اما برای اتکای اجرایی، باید تشریفات مورد نظر قانون و مرجع رسیدگی طی شود. مادهٔ ۱۸۴ در سازش نزد دادگاه، تنظیم صورت‌مجلس با مفاد سازش و صدور گزارش اصلاحی را پیش‌بینی میکند. اطمینان حاصل کنید متن نهایی همان چیزی را منعکس میکند که طرفین خواسته‌اند و همهٔ صفحات و امضاها کامل‌اند.
گزارش اصلاحی را مثل متن اجرایی بخوانید، نه صورت‌جلسه‌ای تشریفاتی. مبلغ، مهلت، شخص متعهد، شمارهٔ حساب، نحوهٔ تحویل، محدودهٔ دعوا و پیوست‌های آن را پیش از امضا بازبینی کنید. پس از صدور، نسخهٔ نهایی و رسید ابلاغ را بایگانی و هر موعد پرداخت یا عمل را در پرونده ثبت نمایید.
الگوی کنترل پیش از تأیید توافق
پرسش‌های پرتکرار
آیا سازش فقط پیش از صدور رأی ممکن است؟ +
مادهٔ ۱۷۸ امکان سازش را در هر مرحلهٔ دادرسی مدنی بیان میکند. قالب ثبت و مرجع صالح به وضعیت پرونده و مرحلهٔ آن بستگی دارد.
آیا گزارش اصلاحی مثل حکم دادگاه اجرا می‌شود؟ +
مادهٔ ۱۸۴ اجرای مفاد گزارش اصلاحی را مانند احکام دادگاه مقرر میکند. متن توافق باید دقیق باشد تا تعهد و نحوهٔ اجرا قابل تشخیص بماند.
آیا وکیل میتواند بدون تصریح در وکالتنامه سازش کند؟ +
مادهٔ ۳۵ اختیار صلح و سازش را از مواردی میشمارد که باید در وکالتنامه تصریح شود. متن سند و حدود اختیار را پیش از توافق بررسی نمایید.
منابع و یادداشت حقوقی
گزارش اصلاحی میتواند آثار اجرایی مهمی داشته باشد. پیش از امضا، متن کامل توافق، سمت اشخاص، حدود اختیار و دامنهٔ دعاوی را بررسی کنید.
جلسه‌هایتان را به سامانه بسپارید
تقویم شمسی، یادآور پیامکی سه‌مرحله‌ای و بایگانی جست‌وجوپذیر — همه در یک سامانه ساده.
شروع رایگانخدمات آنلاین لایحه‌یار
پیش‌نویس دادخواست و لایحه را حرفه‌ای‌تر آماده کنید
در لایحه‌یار، اطلاعات پرونده را مرحله‌به‌مرحله وارد کنید و پیش‌نویس منسجم‌تری برای بازبینی نهایی خودتان آماده کنید.
ورود به سامانه لایحه‌یار